ΑΡΧΑΙΑ ΣΠΑΡΤΗ

Η ΑΝΟΔΟΣ ΚΑΙ Η ΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΣΠΑΡΤΙΑΤΩΝ  (ντοκυμαντέρ 45΄)

Η ΑΝΟΔΟΣ ΚΑΙ Η ΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΣΠΑΡΤΙΑΤΩΝ  (φύλλο εργασίας)

ΓΝΩΡΙΣΤΕ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ  ΣΠΑΡΤΗ

Η τοποθεσία της Σπάρτης είναι ένα φυσικό οχυρό στη νότια Πελοπόννησο. Από τις τρεις πλευρές της, το βορρά, την ανατολή και τη δύση, την περικλείουν δυσπρόσιτα βουνά –ο Πάρνωνας και ο Ταϋγετος – και οι νότιες παραλίες της προστατεύονται τόσο από την άγρια θάλασσα του Μυρτώου πελάγους, όσο και από τις απότομες ακτές του λακωνικού κόλπου.

Αυτό καθόρισε και την ιστορική πορεία της περιοχής. Ήταν φυσικό να την επιλέξουν ως τόπο εγκατάστασης πολεμικοί λαοί – ποικίλες πολεμικές ομάδες, από τους Αχαιούς των Μυκηνών αρχικά και από τους Ηρακλείδες Δωριείς μεταγενέστερα με κυρίαρχους τους Σπαρτιάτες – και να γίνει θέατρο συνεχών πολεμικών συγκρούσεων, κατά τις οποίες ή απομακρύνονταν οι εκάστοτε ηττημένοι, για να επανέλθουν αργότερα διεκδικώντας για τον εαυτό τους τον τόπο, ή έμεναν εκεί μεταβαλλόμενοι σε είλωτες και καλλιεργούσαν τη γη για λογαριασμό των νικητών. Ήταν λοιπόν αναπόφευκτο η Σπάρτη να αποτελέσει στρατιωτική κοινωνία με τους άνδρες να ζουν σε στρατώνες με συνεχή και επίπονη πολεμική άσκηση και μακριά από κάθε είδους ειρηνική ενασχόληση και τις γυναίκες ανεξάρτητες να διοικούν τον οίκο τους.  Παράλληλα, η μεσογειακή θέση της – σαράντα περίπου χιλιόμετρα τη χωρίζουν από τη θάλασσα – την κρατάει μακριά από τους θαλάσσιους εμπορικούς δρόμους και στρέφει τους κατοίκους της στην αγροτική οικονομία καθώς σ’ αυτό βοηθάει και το εύφορο έδαφος της κοιλάδας του Ευρώτα. Το εμπόριο άλλωστε ήταν μια δραστηριότητα ελάχιστα προσφιλής στους Σπαρτιάτες, γιατί τους απομάκρυνε από την πρωταρχική τους ανάγκη, δηλ. τη φρούρηση της πατρίδας τους από τους γείτονες της.

Μέσα σ’ αυτό το αγροτικό και στρατιωτικό πλαίσιο ο Λυκούργος – ένα σχεδόν μυθικό πρόσωπο της Σπάρτης – κατόρθωσε κατά τον όγδοο αιώνα π.Χ.  να θέσει τις, περίπου τριάντα, διάσπαρτες σε μικρούς οικισμούς πολεμικές δωρικές ομάδες υπό ενιαία διοίκηση σε μια πόλη, τη Σπάρτη – μερικοί υποστηρίζουν πως το όνομά της οφείλεται στους (διά)σπαρτους, (δια)σπαρμένους αρχικά κατοίκους στη γύρω περιοχή, δηλ. συνάπτουν το όνομά της , Σπάρτη, με το ρήμα σπείρω. Παράλληλα, αναγνώρισε καθεμιά από τις ομάδες αυτές ως αυτοδύναμη κοινότητα και την ονόμασε ωβή. Οι επικεφαλής ονομάζονταν ωβάρχαι – από αυτούς οι δύο ήταν κληρονομικοί, ονομάζονταν βασιλείς και ήταν αρχηγοί του στρατού, ενώ οι 28 ήταν αιρετοί. Αυτοί οι τριάντα αποτελούσαν τη γερουσία, ένα σώμα που συμμετείχε στη διακυβέρνηση της χώρας, ενώ όλοι οι άνδρες της κάθε ωβής αποτελούσαν την Aπέλλα, ένα σώμα αντίστοιχο της εκκλησίας του δήμου στην Αθήνα, που ασκούσε την ανώτατη εξουσία. Μετά το Λυκούργο η Aπέλλα έχασε την ισχύ της και η εξουσία πέρασε στα χέρια των 5 εφόρων. Με αυτό το καθεστώς η Σπάρτη ανέπτυξε ένα πολιτισμό με κύρια χαρακτηριστικά του την πειθαρχία, τη σκληραγώγηση και τη λιτότητα. Κατόρθωσε έτσι να γίνει η σημαντικότερη δύναμη μέσα στην Πελοπόννησο, να μπορεί να παρεμβαίνει και στις άλλες ελληνικές περιοχές αλλά και να αναπτύξει ένα έντονο ανταγωνισμό με την Αθήνα. Αυτό κατέληξε στον καταστροφικό ια τους Έλληνες Πελοποννησιακό πόλεμο (431-404 π.Χ.) , ο οποίος έληξε με ήττα των Αθηναίων και ανέδειξε για μικρό διάστημα τους Σπαρτιάτες ηγεμόνες των Ελλήνων.

Οι Σπαρτιάτες σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας του αρχαίου κόσμου κράτησαν πρωταγωνιστικό ρόλο στα πολιτικοστρατιωτικά πράγματα των Ελλήνων και πάντοτε είχαν το σεβασμό και την εκτίμησή τους. Ήταν οι μόνοι από τους Πελοποννήσιους που δεν έλαβαν μέρος στην εκστρατεία του Μ. Αλεξάνδρου, με την περίφημη δικαιολογία ότι δεν ήταν πατροπαράδοτο να ακολουθούν άλλους αλλά αυτοί οι ίδιοι να ηγούνται άλλων.

Advertisements

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.

Αρέσει σε %d bloggers: